Na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie

Kategoria: Edukacja regionalna

  • Encyklopedia Dolnoślązaka (12): Anatol Jan Omelaniuk

    Encyklopedia Dolnoślązaka (12): Anatol Jan Omelaniuk

    Omelaniuk Anatol Jan (ur. 1932 – zm. 2017), regionalista, autor licznych publikacji o idei ruchu regionalnego, od 1998 prezes, a potem prezes honorowy Dolnośląskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego (obecnie Dolnośląskie Towarzystwo Regionalne). Z Dolnym Śląskiem związany od 1961, przez 55 lat członek, a przez 35 lat członek władz DTSK. Przyczynił się do masowego rozwoju regionalnych stowarzyszeń kulturalnych na Dolnym Śląsku, utworzenia Ośrodka Regionalizmu Dolnośląskiego i powstania Wydawnictwa DTSK „Silesia”, dzięki czemu wydano szereg monografii miast dolnośląskich, m.in. Oławy i Legnicy. W l. 1981-2002 (z przerwą w czasie stanu wojennego) przewodniczący Rady Krajowej Regionalnych Towarzystw Kultury. W tym czasie podwoiła się liczba stowarzyszeń regionalnych w Polsce. Kierownictwo DTSK po Anatolu J. Omelaniuku przejął dr Stefan Bednarek.

    Fot: Anatol Jan Omelaniuk przemawia podczas zjazdu regionalistów we Wrocławiu, 2015 r. 

    Tekst i fot. Marek Perzyński © wszelkie prawa zastrzeżone

  • Encyklopedia Dolnoślązaka (11): Wykroty

    Encyklopedia Dolnoślązaka (11): Wykroty

    Wykroty, wieś w gminie Nowogrodziec w powiecie bolesławieckim, po II wojnie światowej zasiedlona przez przez polskich reemigrantów z terenów ówczesnej Jugosławii i Polaków wysiedlonych z Kresów wschodnich Polski zagarniętych wówczas przez Związek Sowiecki. Pochodzenie mieszkańców odzwierciedla zestaw potraw świątecznych, aczkolwiek różnice w znaczny sposób już się zatarły. 16.12.2017 podczas wojewódzkiego przeglądu tradycyjnych stołów wigilijnych we Wrocławiu Koło Gospodyń Wiejskich w Wykrotach zaprezentowało stół kresowy typowy dla wsi Żydaczów koło Lwowa, skąd pochodzą rodzice Marii Piątki, szefowej tego KGW. Na nim m.in.: kutia, pierogi, barszcz z uszkami, śledzie, tyle że dawniej były całe (z mleczem), a obecnie są wypatroszone już na etapie sprzedaży.

    Tekst i fot. Marek Perzyński © wszelkie prawa zastrzeżone

  • Encyklopedia Dolnoślązaka (10): lubiński Pomnik Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej

    Encyklopedia Dolnoślązaka (10): lubiński Pomnik Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej

    Lubiński Pomnik Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej, zbudowany z dwóch głazów, z których jeden jest ogromny i to na nim umieszczono napis wkomponowany w wizerunek orła tożsamego z polskim godłem narodowym. Usytuowany został w pobliżu kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa (zwanego popularnie małym kościołem), a odsłonięty w 2013, zatem trzy lata przed uchwałą Sejmu RP, która głosi m.in. że „Ofiary zbrodni popełnionych w latach 40. przez ukraińskich nacjonalistów do tej pory nie zostały w sposób należyty upamiętnione, a masowe mordy nie zostały nazwane – zgodnie z prawdą historyczną – mianem ludobójstwa”. Jednocześnie Sejm uchwalił dzień 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej. Inicjatorzy budowy pomnika: grupa mieszkańców Lubina z Krzysztofem Kubów, posłem partii Prawo i Sprawiedliwość z okręgu jeleniogórsko-legnickiego.

    Tekst i fot. Marek Perzyński © wszelkie prawa zastrzeżone

  • Encyklopedia Dolnoślązaka (9): Hieronimus Krebel

    Encyklopedia Dolnoślązaka (9): Hieronimus Krebel

    Krebel Hieronimus, wrocławski architekt. Poświęcona mu płyta epitafijna z 1506 r. zachowała się na północnej ścianie kościoła św. Krzysztofa (na zdjęciu) we Wrocławiu, który służy obecnie Niemcom wyznania ewangelickiego [1, s. 45].

    [1] Ks. Andrzej Fober: 750 lat kościoła św. Krzysztofa we Wrocławiu, „Nowe Życie”, nr 11/511, listopad 2017.

    Tekst i fot. Marek Perzyński

  • Wrocław Paderewskiemu – mężowi stanu i artyście

    Wrocław Paderewskiemu – mężowi stanu i artyście

    Na rogu budynku Nowej Giełdy (obecnie hala Gwardii) przy zbiegu ulic Krupniczej i Włodkowica można oglądać od 11 listopada 2017 r. tablicę poświęconą Ignacemu Janowi Paderewskiemu. Odsłonięta została w 99. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. O tę niepodległość walczył, a potem pomógł w dobrym zagospodarowaniu wolności.

    Wkrótce po reaktywowaniu państwa polskiego (po aż 123 latach niewoli) został premierem rządu polskiego i zarazem ministrem spraw zagranicznych, zatem jedną z najważniejszych osób w państwie. Ale nie o splendor mu chodziło. Wykorzystał swe obycie w świecie i znajomości w walce o ustalenie ostatecznych granic państwa polskiego, bo ich przebieg w wielu miejscach był ciągle nieoczywisty.

    Paderewski był jednak nie tylko politykiem i działaczem niepodległościowym, ale też genialnym pianistą i kompozytorem. Właśnie jako artysta zawitał do Wrocławia i 6 lutego 1891 r. dał koncert w gmachu Nowej Giełdy. W 2002 roku upamiętniono ten fakt kamienną tablicą na fasadzie tego budynku, o co postarała się Fundacja Odbudowy Demokracji im. I. Paderewskiego. Niestety, uległa uszkodzeniu. Nową, odsłoniętą 11 listopada 2017 r., wykonano z brązu. Jest dziełem artysty rzeźbiarza Tomasza Wenklara. Ufundowana została przez miasto Wrocław. W pobliżu ma stanąć też pomnik Paderewskiego. Nowa Giełda sąsiaduje przez ulicę z Narodowym Forum Muzyki, więc to miejsce na taki monument wręcz dedykowane.

    Tekst i fot. Marek Perzyński ©